هواپیمای مسافربری Boeing 747

بوئينگ 747، سلطان بی چون و چرای آسمان ها                                    نویسنده: آرمان


شرکت عظیم بوئینگ در دهه 1960 در حقیقت هواپیمای بوئینگ 747 برای نیروی هوایی آمریکا و برای ایفای نقش یک جت حمل و نقل بار عظیم الجثه به مرحله طراحی در آورد. پس از مدتی، بنا به دلايلی این برنامه به شرکت لاکهید مارتین و این نقش به هواپیمای C-5 گالاکسی واگذار گردید.


هواپيمای بوئينگ 400-747 در حال اوج گيری


در نتیجه تصمیم بر آن شد که بازار هواپیماهای تجارتی با هواپیمای جدید «جامبوجت» ادامه یابد. برنامه تولید جامبوجت از آن زمان (1966) شروع شد که درخواستی مبنی بر سفارش 25 فروند بوئینگ 747 از شرکت مسافری پان آمریکن Pan American توسط شرکت بوئینگ دریافت گردید. البته از امکانات و هزینه های اضافه مازاد بر آن صرف نظر شد و این هواپیما به صورت یک هواپیمای اقتصادی کم مصرف سوختی و همچنین هواپیمایی میان قاره ای که قادر به حمل تعداد زیادی مسافر و قادر به کاستن ترافیک هوایی زیاد باشد، طراحی گردید. سرانجام، در 9 فوریه 1969، سرخلبان جک وادل و خدمه دیگر اولین هواپیمای بوئینگ 747 را به آسمان بردند.


هواپيمای بوئينگ 747 در حال پرواز بر فراز ابرها


اولین مدل هواپیمای بوئینگ 100-747 در سال 1970 وارد قسمت خدماتی و تجارتی شرکت پان آمریکن شده و در اولین پروازش نیویورک را به مقصد لندن ترک گفت. هواپیمای بوئینگ 747، در حقیقت می توان گفت که به آمیزه ای از اقتصادی بودن، کاهنده هزینه های مسافرت هوایی و سرعت و برد و گنجایش کافی دست یافته است. اولین سری 400-747 دارای پنج مدل می باشد. مدل مسافربری که بیشترین بردش برابر 13,570 کیلومتر بوده و در حالت پیکربندی کلاس 2، 416 صندلی و در پیکربندی کلاس 3، 524 صندلی وجود دارد. مدل باربری آن توانایی حمل 113 تن بار را به فاصله ی حدود 9,000 کیلومتر داشته و مدل کومبو قادر به حمل 266 نفر مسافر و هفت سکوی بار به فاصله ی 8,300 مایل است.


هواپيمای بوئينگ 747 مدل باري در حال تاكسی به باند پرواز


البته گونه ی دیگری نیز تحت عنوان 400-747 ER وجود دارد که اولین پروازش را در جولای 2002 انجام داد و سپس به قسمت خدمات شرکت کانتاس ایرویز تحویل داده شد. این گونه در دو مدل باری و مسافری طراحی شده و قادر به حمل وزن بیشتری بار یا مسافر به میزان بیشترین وزن برخاست معادل 412 تن است. شرکت بوئینگ اعلام کرده است که گونه جدیدی نیز قرار است که به بازار آید که این مدل QLR 747 نام داشته و ویژگی بارز این مدل حذف سر و صدای اضافی به میزان 20% در هنگام برخاست و حدود 40% هنگام نشست در مقایسه با انواع دیگر می باشد.


موتورها یا پیشرانه های به کار رفته:

هواپیمای بوئینگ 400-747 به وسیله چهار موتور زیر بال تجهیز شده است. در این هواپیما سه مدل موتور مختلف به کار گرفته می شود که عبارتند از: موتورهای توربوفن پرات اند ویتنی با حداکثر کششی معادل 63,300lb، موتورهای توربوفن رولزرویس با حداکثر کششی برابر 59,500lb، موتورهای توربوفن جنرال الکتریک CF6 با حداکثر کششی معادل 63,100lb. گنجایش سوخت داخلی برابر با 216,840 لیتر بوده که حداکثر بردی معادل 8,430 مایل با سرعت کروز 910 کیلومتر بر ساعت و ارتفاع 10 کیلومتری را ارائه می دهد.


دو بوئينگ 747 ايرانی در حال سوخت گيری


اینجا باید این رو اضافه کنم که قدرت اعجاب انگیز موتورهای هواپیمای بوئینگ 400-747 به این صورت است که کشش و قدرتی که هر یک از موتورهای این هواپیما تولید می کند، بیشتر از نیروی تولیدی توسط هر چهار موتور هواپیمای بوئینگ 100-707 است! بی مورد نیست که سرعت کروز این هواپیما چیزی در حدود 910 تا 940 کیلومتر بر ساعت است؛ البته به تازگی همانطور که مطلع هستید پس از سال ها حاکمیت بوئینگ 747 بر پهنه آسمان ها، هواپیمای ایرباس A-380 با پا نهادن به عرصه وجود، این مقام را از بوئینگ 747 گرفته است. پس از سال ها، این هواپیما تنها هواپیمایی است که مجموع قدرت موتورهای عظيم آن از هواپیمای بوئینگ 747 بیشتر مي باشد.

هواپیمای بمب افکن B1-B Lancer

بمب افكن پيشرفته B1-B لنسر                                                             نویسنده: آرمان


هواپیمای بی 1بی، از خانواده بمب افکن های سنگین وزن آمريكايی است که به عنوان جایگزینی برای هواپیمای بی 52 تولید شد. مدتها تفکر بر این بود که باید جانشینی شايسته که بتواند به خوبی از عهده وظیفه بمب افکن قدیمی و پا به سن گذاشته بی 52 بر آید، طراحی و توليد شود.


بمب افكن سنگين وزن B1-B در نمايي از روبرو


چرا که هواپیمای بوئینگ 52، بمب افکنی بسیار قدیمی و متعلق به دهه پنجاه بود که تکافوی نیازهای نیروی هوایی را نمی کرد و همه روزه چند عدد از آن ها به جمع هواپیماهای از رده خارج شده با بازنشسته به موزه های هوایی سپرده می شدند. به خصوص با اعلام طرحی جدید برای بمب افکنی مدرن ملقب به بلک جک توسط شوروی سابق، دیگر برای نیروی هوایی آمریکا بمب افکن های پیر بی 52 حرفی برای گفتن نداشتند. در این جا بود که با ارئه طرح هواپیمای فوق مدرن B1-A، کارخانه راک ول اینترنشنال وظیفه تولید آن را بر عهده گرفت، اما پس از چندی، متخصصان متوجه آسیب پذیری بسیار بالای این بمب افکن در مقابل رادار شدند و در نتیجه تصمیم بر آن گرفته شد که گونه ای جدیدتر با امکانات بیشتر و ویژگی رادار گریزی بیشتر عرضه شود.


آتش پس سوز موتورهای قدرتمند B1-B


نهایتاً موجب طراحی و تولید هواپیمای B1-B شد. هواپیمای B1-B یک بمب افکن دوربرد و میان قاره ای است که قابلیت شلیک انواع موشک های هوا به سطح ASM مانند کروز و بازه گوناگونی از بمب های همه منظوره و یا هدایت شونده و بمب های هسته ای را نیز دارا است. این بمب افکن بسیار پیشرفته، می تواند بدون سوخت گیری مجدد، از یک قاره به قاره ای دیگر سفر کند، ماموریت خود را انجام داده و سپس مراجعت کند. یکی از ویژگی های چشم گیر این بمب افکن، بالهای متغیر آن است که از تکنولوژی جمع شوندگی برای سرعت های بالا استفاده می کند.


بمب افكن B1-B يك هواپيماي رادار گريز است


در این فناوری، با عقب رفتن بال ها در سرعت های بالا، فشار وارده بر آنها کم شده در نتیجه از میزان پسای اضافی که بالها در سرعت های بالا تولید می کنند کاسته می شود. مزیت دیگر بال متغیر این است که برای برخاست، می تواند بالهای خود را به میزان حداکثر باز کرد تا با سرعت کمتری توانایی تیک آف وجود داشته باشد. هواپیمای B1-B از چهار موتور توربوفن F-101 GE با سیستم پس سوز استفاده می کند که توانایی کشش هر یک حدود 13500 کیلوگرم است. به دلیل داشتن چنین موتورهای قدرتمندی است که این هواپیما را می توان جز هواپیماهای مافوق صوت به حساب آورد، چرا که این بمب افکن می تواند با سرعت حداکثر 1.2 ماخ در سطح دریا پرواز کند که از این لحاظ نیز برتری قابل توجهی نسبت به هواپیمای B-52 دارد. این هواپیما طولی قریب به 44 متر داشته و عرض آن با بالهای کاملا باز حدود 40 متر بوده و با بالهای بسته به حدود 23 متر می رسد. حداکثر وزن برخاست این هواپیما بالغ بر 200 تن است که رقم جالبی است.


خروجی موتورهای نيرومند بمب افكن B1-B


اولین مدل این هواپیما در سال 1985 تحویل شد و بعد از آن از سال 1986 به خدمت نیروی هوایی آمریکا در آمد و تا به امروز در سمت خود باقی است، هر چند که به تدریج ظهور بمب افکن هایی چون B-2 عرصه را بر وی تنگ کرده اند. این هواپیما برای پرواز به چهار خدمه شامل خلبان اصلی، افسر تهاجم، افسر دفاع نظامی و فرمانده هواپیما نیاز دارد. همچنین سقف پروازی این هواپیما، يعنی حداکثر ارتفاعی که هواپیما قابلیت پرواز را دارد) حدود 9100 متر یا 30,000 فوت است. قیمت این هواپیما حدود 200 میلیون دلار است که رقم واقعاً سر سام آوری براي دارنده آن است و هزینه نگهداری آن نیز نسبتاً چیزی از قیمت آن کم ندارد. البته برنامه هایی برای بهینه سازی و بهبود بخشی از امکانات و توانایی های این بمب افکن قدرتمند و مخوف در دست تکمیل است که تا چند ماه آینده کامل شده و باز شاهد هواپیمای بمب افكن پیشرفته تر و توانمندتری از پیش باشيم.

تصاویر مستند از پرواز با فوکر 100

تصاویری مستند از تجربه پرواز با هواپیمای فوکر 100                             نویسنده: آرمان


 با عرض سلام خدمت تمامی شما دوستان گرامی و عرض پوزش به دلیل تاخیر در آپدیت وبلاگ، در این پست تصاویر مستندی را که آقای هژیر خان، یکی از دوستان بنده در طی پروازشان با هواپیمای فوکر 100 از مسیر تهران-ارومیه تهیه نموده اند، قرار داده و امیدوارم مورد توجه قرار گیرد.


بال سمت چپ هواپیما و جزئیات آن بر فراز جزیره ای در دریاچه ی ارومیه


کوهستان البرز از ارتفاع هشت کیلومتری سطح دریا


یکی از شهرهای واقع در مسیر از ارتفاع پنج کیلومتری


هواپیمای فوکر 100 چندین دقیقه پس از برخاست و در ارتفاع هزار متری


هواپیمای فوکر 100 در حالی که هنوز فلپ های خود را نبسته است


هلیکوپتر شینوک 47 در فرودگاه بین المللی ارومیه

بررسی اصطلاحات تخصصی

کشش خشک، استاتیک و عباراتی از این دست چیست؟                        نویسنده: آرمان


دوستان عزیز پرسیده بودند که اصطلاحاتی چون کشش خشک یا کشش استاتیک یا غیره در مقاله مربوط به موتورهای اولیمپوس هواپیمای کنکورد، به چه معنایی به کار می روند. این مسئله، در حقیقت سوال بسیاری از دوستان می باشد که اکثراً هنگامی که مشخصات یک موتور جت رو مطالعه می کنند، در این گونه اصطلاحات مشکل پیدا می کنند. ابتدا بگذارید از واژه تراست شروع کنیم. واژه تراست یا Thrust به معنای کشش، در حقیقت برای موتورهای عکس العملی مانند موتورهای جت عادی یا Reaction Engines به کار می رود. شاید شما کلمه اسب بخار رو شنیده باشید. این کلمه اغلب در مشخصات اتومبیل ها به کار می ره و تعریفش اینه: قدرت اسبی که بتواند در شتاب جی 8/9 جی، در مدت 1 ثانیه، 75 کیلوگرم بار را 1 متر بالا بکشد. حال ما می تونیم که کشش یا تراست رو بر حسب اسب بخار اینطور بیان کنیم: در ارتفاع 30,000 هزار پایی یا همان 10 کیلومتری سطح زمین (ارتفاعی که بیشتر هواپیماهای مسافربری در این محدوده ارتفاع پرواز می کنند) هر پوند تراست معادل تقریباً 1 اسب بخار است. مثلاً قدرت موتورهای هواپیمای اف پانزده (GE F110) حدود 25,000 پوند تراست می باشد. حال، شاید شما در بعضی جا ها تراست رو بر حسب کیلوگرم دیده باشید. تراست بر حسب کیوگرم یعنی: قدرتی که بتواند 1 کیلوگرم بار را با سرعت 81/9 متر در مجذور ثانیه حرکت دهد. به طور مثال، وقتی می گویند کشش موتور J79 فانتوم اف-4 8,000 کیلوگرم است، یعنی این موتورها می توانند 8,000 کیلوگرم بار را با سرعت 81/9 متر در مجذور ثانیه حرکت دهند. یک راه ساده تبدیل پوند تراست به کیلوگرم تراست این روش است (روشی ذهنی و غیر دقیق فقط برای محاسبه سرانگشتی): تراست بر حسب پوند تقسیم بر 2 = تراست بر حسب کیلوگرم  یا بالعکس (البته برای محاسبه تراست موتور ها از سیستم متریک کیلونیوتن نیز استفاده می کنند که تقریباً معادل چهاربرابر پوند تراست (KN=0/25 * Pound Thrust) می باشد و بسیار رایج نیست). حال که مفهوم تراست رو فهمیدیم، می رسیم به همون سوال اصلی یعنی کشش استاتیک و کشش خشک و ... . در موتورهای هواپیماهای جنگنده به دلیل استفاده از سیستم پس سوز، کششی رو که با قدرت پس سوز محاسبه بشه، کشش واقعی موتور نمی دونن و اون رو نوعی تقلب به حساب میارند. برای حل این مشکل، تراست موتورهای تقویت شده با پس سوز رو به دو دسته تراست خشک یا تراست خالص یا بدون پس سوز و تراست تر یا تراست ناخالص یا با پس سوز تقسیم کردند، که طبیعتاً همیشه مقدار نوع دوم بیشتر از مقدار نوع اول می باشد. اما کشش استاتیک، این نوع محاسبه کشش تنها در کارخانه ها و قبل از نصب موتور بر روی هواپیما صورت می گیرد و عبارت است از محاسبه مقدار کشش موتور در حداکثر و بالاترین حالت و قدرت در شرایط ازمایشگاه (دما، فشار، چگالی و سایر مشخصات استاندارد هوا در آزمایشگاه) که در این نوع محاسبه، از جزء به جزء نیروی موتور برای محاسبه تراست آن استفاده می شود که چنین استفاده حداکثری، در شرایط واقعی در حالت نصب روی هواپیما یا On Wing امکان پذیر نیست. فرق اساسی این محاسبه تراست این است در این نوع محاسبه قدرت و کشش فراوانی تولید می شود اما کاری صورت نمی پذیرد (بر عکس حالت روی هواپیما که در آن از کار تولید شده برای رانش هواپیما به جلو استفاده می شود). تراست یا کشش استاتیک یا ثابت همیشه بیشتر از مقدار کشش تولید شده در موتور در حالت On wing یا روی هواپیما است، چون در حقیقت در معادلات مومنتوم فیزیکی محاسبه تراست موتور، سرعت هوای خروجی از سرعت هوای اطراف هواپیما کسر می شود، یعنی اگر به طور مثال سرعت (Air Speed) هواپیما  200 متر بر ثانیه  و سرعت گازهای خروجی موتور 400 متر بر ثانیه باشد، کشش استاتیک (فقط سرعت) 400 و  کشش روی هواپیما (فقط سرعت) 200 (200=200-400) می باشد، بنابراین به راحتی می توانید تفاوت محسوس میان این دو مقیاس رو پیدا کنید. حتی اگر موتوری در شرایط هوای ازاد آزمایش شده و بادی از روبرو یا پشت سر بوزد، به میزان سرعت باد، به نسبت مشخصی از تراست کاسته یا افزوده می شود، پس، در شرایط آزمایشگاه، سرعت هوا و جهت آن نیز اهمیت بسیار دارد که همیشه سعی بر این است که آن را معادل یا نزدیک به صفر نگه دارند تا دقیق ترین نتایج بدست آید.

هواپیمای سوئدی JAS-39 Grippen

هواپیمای جنگنده سوئدی گریپن JAS-39                                               نویسنده: آرمان


هواپیمای سوئدی گریپن با کد JAS-39، اولین جنگنده نسل جدید چند ماموریته با قابلیت تغییر پذیری بالا است که وارد خدمت شده است. این هواپیما، جنگنده ایست که برای مقابله با تهدید های هواپیماهای غرب دور، یعنی آمریکا که به سرعت در حال تولید جنگنده های پیشرفته و تجهیز ناوگان هوایی خود است، طراحی شده و از توانایی های بسیاری برخوردار می باشد.


جنگنده سوئدی گریپن در حال حمل تسلیحات مختلف


خصوصیت بیشتر جنگنده های اروپایی این است که بیشتر جنگنده هایی سبک نسبت به همتایان آمریکایی خود و همچنین چابک و با قابلیت مانور بالا می باشند و دارای شعاع عملیاتی محدودتری نسبت به آنان می باشند. سیستم های دیجیتالی و کامپیوتری که امروزه در همه هواپیماها به وفور یافت می شود، در این هواپیما به مفهوم وسیع تری استفاده شده است. سیستم دیجیتالی مجتمع کلی این هواپیما، بیشترین سازگاری و توانایی مقابله با دشمن را برای این جنگنده فراهم می نماید. خلبان چنین هواپیمایی، می تواند به راحتی اطلاعات تاکتیکی ماموریت خود را با هواپیماهای دوست به اشتراک بگذارد، بدون اینکه با به کارگیری این امواج توسط دشمن شناسایی شود. مدل دو خدمه ای این هواپیما نیز برای انجام ماموریت های پیچیده تر که احتیاج به دقت عمل و تنظیم های فراوان دارد، موجود و در حال عرضه است. این هواپیما، همانطور که در ابتدا بیان شد، جنگنده ای جوان و از نسل جدید می باشد که در سال 1997 به خدمت نیروی هوایی سوئد در آمد. تاکنون کشورهایی مانند جمهوری چک، آفریقای جنوبی و مجارستان سفارش هایی را برای خرید این هواپیما و در نتیجه تقویت ناوگان هوایی خود داده اند که این هواپیما ها یا در حال تحویل یا در آینده تحویل خواهند شد.


جنگنده های گریپن در حال پرواز جمع یا فرمیشن


این هواپیما در ماموریت های هوا به هوا قابلیت حمل موشک های معمول مانند سایدوایندر و آمرام را داشته و در عین حال، می تواند با بمب ها و موشک های هوا به زمینی مانند BK-90 و موشک های ضد تشعشع برای ماموریت های هوا به زمین تجهیز شود. این جنگنده نیز طبق معمول همیشگی هواپیماهای جنگنده اروپایی از بال های دلتا شکل یا مثلثی که همه شما با آن آشنا هستید بهره مند بوده و سکان افقی انتهای هواپیما به جلو منتقل شده و از آن یک جنگنده کانارد ساخته است. ظاهراً در حال حاضر این هواپیما در صدد اخذ گواهینامه ی فرود با ادوات پروازی در شرایط پرواز کور و آب و هوای بد و همچنین تجهیز به وسیله سیستم تشخیص دوست از دشمن IFF و ارائه مدل هایی نیز که نشان دهنده های آن ها از سیستم متریک مانند ارتفاع به متر و سرعت به کیلومتر در ساعت استفاده نکرده و از سیستم انگلیسی فوت و نات و ... بهره جوید، می باشد. این هواپیما قرار است که در آینده ای نزدیک به موتور های EJ200 (به کار رفته در جنگنده یوروفایتر تایفون) و GE-F414 (به کار رفته در هواپیمای اف-18 سوپر هورنت) مجهز شود. این هواپیما، برای برخاستن از زمین، تنها به 800 متر باند نیاز دارد که این مقدار، طول بسیار بهینه ای برای تیک آف یک جنگنده است. همچنین، در هنگام نشست، کانارد ها یا بالچه های جلو این هواپیما، به چرخیدن به سمت جلو، دماغه هواپیما و در نتیجه چرخ جلو را به پایین فشار داده و کارائی ترمز هواپیما را بالا می برند.


جنگنده گرپین در حال پرواز و حمل موشک های اسپارو


قدرت ترمز های این هواپیما به حدی موثر عمل می نماید که بدون داشتن سیستم معکوس کننده کشش موتور، می تواند در مسافتی که هواپیمای ویگن که دارای این سیستم است از حرکت باز می ایستد، متوقف شود. این جنگنده، هواپیمایی با وزن حدود 6تن هواپیمایی بسیار سبک به شمار آمده و قادر است که در تمامی ارتفاعات با سرعت مافوق صوت پرواز کند، و در ضمن، طول آن نیز از 15 متر تجاوز نمی کند. شاید نام این هواپیما تا حدودی برای شما عجیب باشد، نام «گریپن» در حقیقت همان موجود افسانه ای است که نصف تنه آن بدن شیر و نصف دیگر تنش بدن عقاب می باشد که موضوعی معمولی در مورد نام گذاری هواپیماهاست، چون بسیاری از شرکت های سازنده اغراق بسیاری در لقب دهی هواپیماهای ساخت خودشان انجام می دهند.

هواپیمای بمب افکن B-52 Starfortress

 B-52، بمب افکن استراتژیک آمریکایی                                                   نویسنده: آرمان

هواپیمای بمب افکن B-52، بمب افکنی دور برد و در کلاس سنگین وزن است که می تواند گونه های مختلفی از ماموریت ها را به انجام برساند. این هواپیما قادر به پرواز در سرعت های بسیار بالا، البته زیر سرعت صوت و در ارتفاع بالغ بر 50,000 پا پرواز بوده و توانایی حمل بمب های هسته ای یا اتمی و همچنین بمب های معمولی را نیز دارد.


هواپیمای بمب افکن ‌بی-۵۲ در حال پرواز با هشت موتور


هواپیمای بی 52 برای مدت بیش از 35 سال تنها بمب افکن دارای سرنشین سنگین وزن ایالات متحده بوده است. این بمب افکن، قادر به پرتاب و شلیک بیشتر سلاح های موجود است و حتی بدین صورت، بیم آن می رود که پس از به روز ساختن سیستم های اویانیکی و پیشرانه ها و دیگر قمست های آن، این هواپیما تا سال 2045 نیز در خدمت باشد. البته این بمب افکن آمریکایی را BUFF که مخفف عبارت Big Ugly Fat Fellow و به معنای مرد چاق گنده زشت است، نیز می نامند. اولین مدل هواپیمای بی 52 در سال 1954، اولین پرواز خود را انجام داده و مدل B  آن نیز در سال 1955 وارد خدمت گشت. به طور کلی 744 بمب افکن بی 52 ساخته شده و آخرین گونه آن نیز که مدل H نامیده می شود، در سال 1962 تحویل شد. این بمب افکن استراتژیکی، دارای بردی برابر با 14,162 کیلومتر است که از این رو، هواپیمایی میان قاره ای یا کانتیننتال گفته می شود. البته این برد، در حالت بدون سوخت گیری هوا به هوا اندازه گیری شده است، و در غیر این صورت، برد این هواپیما، با سوخت گیری هوا به هوا می تواند نا محدود باشد. در این هواپیما، از مدل جی به بعد تغییراتی در شکل بدنه مانند کوتاه تر شدن سکان عمودی یا همان پایدار کننده عمودی آن داده شد.


هواپیمای بی 52 در حال حمل موشک کروز


این بمب افکن سنگین ساخت شرکت بوئینگ بوده و از هشت موتور توربوفن پرات اند ویتنی TF-33 هر یک با قدرت کشش بیش از 7000 کیلوگرم بهره می برد. بالاترین سرعتی که این هواپیما قادر به دستیابی به آن است، حدود 0/8 ماخ بوده که معادل 650 مایل بر ساعت نیز می باشد. هدایت این هواپیمای بمب افکن بر عهده 5 خدمه بوده که سیستم صندلی خدمه ها، از توانایی اجکت یا پرتاب کردن در مواقع خطر نیز برخودار است. لازم به ذکر است که قیمت تمام شده این هواپیمای غول پیکر، حدود هفتاد و چهار میلیون دلار می باشد.