پاسخ به سوالات هفته-7


با سلام خدمت تمامي خوانندگان عزيز وبلاگ هوانوردي اير و آرزوي شادكامي براي شما دوستان، پس از مدت ها فرصتي يافتم كه دوباره به كارهاي عقب افتاده وبلاگ از جمله پاسخ به سوالات شما برسم. اميدوارم كه پاسخ سوالات هفته، اين بار نيز مورد عنايت شما دوستان قرار گرفته و استفاده لازم را ببريد.


سوال 1- آقاي ثميري- چرا نيروي هوايي براي نوسازي ناوگان خود از هواپيماهاي اروپايي استفاده نمي كند؟

 

همانطور كه بارها و بارها و به كرات خدمت شما دوستان توضيح داده ايم، كشور ايران به دليل تحريم اقتصادي از سوي آمريكا قادر به خريد هيچ گونه تجهيزات هواپيمايي نظامي يا غير نظامي، چه از آمريكا چه از متحدان آمريكا كه از آن ها مي توان به كشورهاي اروپايي اشاره كرد، نمي باشد.


سوال 2- آقاي محمد اليكي- چرا بعضی از هواپیماها یک سکان دارند و بعضی که دو موتوره هم هستند دو سکان دارند؟

 

دوست عزيز توجه داشته باشيد كه تك سكان يا دو سكانه بودن (سكان عمودي منظور است) يك هواپيما ارتباطي به تعداد موتورهاي آن ندارد. اما در كل نقش سكان عمودي ايجاد ثبات يا پايداري نسبي در محور عمود است كه استفاده از گونه دوتايي آن باعث ثبات و ايستايي بيشتري در هواپيما مي گردد. در كل هواپيماهايي كه داراي بدنه عريض تر و پهن تر هستند، مورد استفاده از سكان عمودي دوتايي در آن ها بيشتر است و هواپيماهاي باريك و لوله اي بيشتر از پيكربندي با يك سكان عمودي استفاده مي نمايند. نا گفته نماند كه پيكربندي سكان دوتايي امروزه مقبول تر مي باشد.


سوال 3- آقاي امير- در مورد سوخوهای 27 ایران که بحث اش خیلی داغ است اطلاعاتی ارائه نمایید.

 

بنده در مورد بحث خريدهاي نظامي ايران به همان اندازه كه شما آگاه هستيد آگاهي دارم ولي باز به چشم، اگر مطلب قابل توجهي در اين باره پيدا شد در مورد قراردادن آن در وبلاگ دريغ نخواهم كرد.


سوال 4- آقاي علي- در مورد هواپیماهای اف16 بنظر میاد اشتباه میکنید چون که ایران بیش از یک اف 16 در اختیار دارد.

 

در زمان قبل از انقلاب دو فروند اف-16 به ايران وارد شدند كه يكي از اين اف-16 ها براي آگاهي از تكنولوژي قطعات و احتمالاً انجام مهندسي معكوس اوراق شد و سرنوشت دیگری نا معلوم است.


سوال 5- آقاي جاهد- اگر ممکن است در مورد هلیکوپترهای سیکورسکی توضیحات کامل و مفصل دهید.

 

به چشم، اين مورد در برنامه مقالات بعدي اين وبلاگ قرار دارد و به موقع در وبلاگ قرار داده خواهد شد.


سوال 6- آقاي قلبي از فولاد- من به شما نیاز حیاتی دارم اگه شما مطلب و یا سایت علمی درباه ی تاریخچه ی ماهواره ی دیسکاوری دارید می شه به من بدهید اگه این کارو انجام بدید خیلی ممنون شما می شم.

 

قابل توجه تمام دوستان كه در اين وبلاگ به موضوعات «هوانوردي» پرداخته مي شود نه «فضانوردي». بنده شخصاً علاقه چنداني به موضوعات فضايي نداشته و آگاهي چنداني هم در مورد فضاپيما ها، به استثناي پيشرانه هاي آن ها، ندارم.


سوال 7- آقاي كيانوش- چه تعداد از هواپیماي B-1B تا کنون ساخته شده است؟

 

كلاً تعداد شصت تا شصت و پنج فروند از اين هواپيماي بمب افكن پيشرفته آمريكايي تا به حال ساخته شده است. لازم به ذكر است غير از آمريكا، هيچ كشور ديگري صاحب اين هواپيما نمي باشد.


سوال 8- آقاي رضايي- با توجه به سقف پروازی نسبتا کم هواپیماي B-1B با 9000 متر ایا در مقابل سیستم های پدافندی آسیب پذیر نیست؟

 

مسئله اي كه شما به آن اشاره كرده ايد كاملاً صحيح است. اما مي توان گفت كه قابليت پنهان كاري اين هواپيما، اين نقص را تا ميزان زيادي برطرف ساخته و مانع شكار آن توسط سيستم هاي پدافندي مي شود.


سوال 9- آقاي محمد اليكي- چرا لب بال ها در بوئينگ 747 کمی به طرف بالا متمایل گشته و بالهای متحرک چه نقشی در پرواز هواپیما ایفا می کند؟

 

به مسئله جالبي اشاره كرديد. متمايل شدن بال ها به سمت بالا در بوئينگ 747، به دلايل آيروديناميكي صورت گرفته است. مي دانيم كه هنگام پرواز در قسمت بالايي بال يك جبهه هواي كم فشار و در قسمت زيرين بال يك جبهه هواي پر فشار ايجاد مي شود. همچنين مي دانيم كه هميشه در سيالات قسمت پر فشار به طرف قسمت كم فشار ميل به حركت دارد و اين كار تا زماني ادامه مي يابد كه هر دو قسمت با هم متعادل شوند. به دليل شكل خاص بالهاي هواپيما، اين دو قسمت بالايي و پاييني بال هيچ گاه با هم هم فشار نمي شوند، در نتيجه يك جريان هواي دايمي از سمت بالا به سمت پايين در نوك بال ها ايجاد مي شود و اين در نتيجه ميل به تعادل فشار است. اين جريان، يك جريان گردابي ساده است كه به راحتي مي تواند باعث افت ضريب براي بال شده و پساي زيادي را ايجاد نمايد. در نتيجه در انتهاي بال ها بالچه اي را نصب مي نمايند تا از اين عمل جلوگيري شود. در مورد قسمت دوم سوال، بايد به طور خلاصه گفت كه بال هاي متحرك يا متغير مي توانند بسته به شرايط پروازي، براي ايجاد بهترين حالات نسبت به شرايط شكل خود را تغيير دهند كه اين گونه بالها در هواپيماهايي چون اف-14 و سوخو 24 ديده مي شود.


سوال 10- آقاي شجاع قنبري- لطفا در مورد تاریخچه بوئینگ نیز بنویسید.

 

تاريخچه شركت هاي مختلف هواپيمايي نه تنها بوئينگ، در برنامه كاري وبلاگ هوانوردي اير قرار دارد.


سوال 11- آقاي ايمان- حقوق مهندس پرواز و تعمیر و نگهداری هواپیما حدود چقدر مي باشد؟

 

بنده از ميزان دقيق آن اطلاعي ندارم اما آگاه هستم كه حقوق چنين مشاغل كميابي در صورتي كه بتوانيد مشغول به كار شويد، بسيار بيشتر از حقوق دريافتي توسط يك كارمند معمولي دولت مي باشد.


سوال 12- آقاي شجاع قنبري- آیا می توانید در مورد فضاپیماها بنویسید؟

 

همانطوري كه عرض كردم موضوع وبلاگ، در حيطه ي ديگري است و بنده تخصصي در زمينه هاي فضايي و فضاپيمايي، به جز چند مورد محدود كه همه شما از آن باخبر هستيد، آگاهي بيشتري ندارم.


سوال 13- آقاي امير- شرکت ایراينتر سالهاست که به شركت ایر فرانس ملحق شده است!

 

خوب تصويري هم كه شما زير آن عبارت ايراينتر را مشاهده مي فرماييد متعلق به سال ها پيش است!


سوال 14- آقاي امير رضايي- اگر ممکن است در مورد تفاوتهای موتور جت هواپیماهای نظامی ومسافری هم مطالبی ارائه نمایید.

 

مقاله بسيار كامل و جامع و البته طولاني را در مورد موتورهاي جت و تمام مطالب مربوط به آن در دست نگارش دارم كه ان شاالله بعد از اتمام آن نسبت به قرار دادن آن در وبلاگ اقدام خواهم كرد. اميدوارم اين مقاله كامل پاسخي باشد به تمام سوالات شما در مورد موتورهاي جت.


سوال 15- آقاي نصيرالدين جعفري- خیلی مایلم که در مورد جنگنده های ایرانی چیزی بدانم ولی چون این مقلات در آرشیو وبلاگ شما قرار گرفته عکس های آن فراخوانی نمی شود. لطفا به من راهی را پیشنهاد کنید که این مقلات را کامل مشاهده کنم.

 

در مورد جنگنده هاي ايراني مانند اف-14 تامكت ايراني، اف-4 فانتوم ايراني، آذرخش، صاعقه و شفق مطالب بسيار جامعي در وبلاگ قرار گرفته است كه از طريق آرشيو موضوعي مي توانيد به آن ها دسترسي پيدا كنيد اما اگر باز در مشاهده آن ها مشكلي داريد مطلب را به من اطلاع بدهيد تا مقالات را براي شما ايميل نمايم.


سوال 16- آقاي حامد- خواستم بپرسم آیا سوخو-27 میتواند جانشین خوبی برای اف-14 در نیروی هوایی ارتش ایران باشند؟

 

در شرايط فعلي كه ايران از نظر قطعات يدكي هواپيماي اف-14 تا حدودي در مضيقه بوده (هر چند به حمدالله این مشکل در حال حاضر به مدد توانایی های مهندسان ایرانی تا حدود زیادی مرتفع گردیده) ، قطعاً جانشين سازي آن ها با سوخو 27 انتخاب معقولانه اي خواهد بود.


سوال 18- آقاي حامد- فکر می کنید هواپیماهای غربی ارتش ایران که خیلی فرسوده شده اند چه زمانی از رده خارج می شوند؟

 

تا زمانی که یک هواپیما از نظر استاندارد های عملیاتی قادر به پرواز باشد محدودیت سنی ندارد فقط می ماند رقابت با نمونه های دیگر که آن هم در صورت ارتقای سیستم های عملگر حل می شود. پاسخ روشنی نمی توان در مورد عمر یک جنگنده ارائه داد.


سوال 19- آقاي حامد- لطفا در مورد سیستم پس سوز و نحوه کار آن در آینده توضیحاتی بدهيد.

 

همانطور كه در بالا ذكر شد در مقاله جامعي كه درباره موتورهاي جت در درست نگارش دارم به جزئيات به تمام اجزا و قطعات و نحوه كاركرد آنها در موتورهاي جت پرداخته شده است كه به موقع اين مقاله را در چند قسمت در وبلاگ قرار خواهم داد.

جنگنده یوروفایتر EF-2000

پس از عرض سلام خدمت خوانندگان محترم وبلاگ هوانوردی اير، از تمامي شما دوستان به خاطر آپديت نكردن وبلاگ به مدتی زياد پوزش طلبيده و تقاضای عفو از جانب شما بزرگواران را می نمايم. به دليل كار و مشغله زياد، هفته قبل به هيچ وجه قادر به آپديت وبلاگ نبودم اما ان شاالله از مدتی ديگر، بار ديگر آپديت وبلاگ به همان ترتيب منظم قبلی در آمده و هر روز شاهد مقاله جديد خواهيد بود. در ضمن به ياد داشته باشيد كه تولد وبلاگ هوانوردی اير و يك ساله شدن آن، نزديك است. از همين حالا فكر هديه خود باشيد!


یورو فایتر تایفون، جنگنده اروپایی                                                           نویسنده: آرمان


در بسیاری از موارد، یورو فایتر، یکی از پیشرفته ترین جنگنده هایی به شمار می آید که تا کنون سینه آسمان را شکافته است. این هواپیما، به منظور ایجاد استقلال هوایی از هواپیماهای آمریکایی توسط اروپاییان طراحی شده و هواپیمایی بسیار چابک در سطح هواپیمای اف-16 فالكون و يا بیشتر بوده و در آن از سيستم های هدايت و آتش پيشرفته تری استفاده شده است.


يوروفايتر تايفون، جنگنده موفق اروپاي‍ی


کارائی بسیار بالا و توانایی مانور عالی به دلیل اندازه متوسطش، نشان از هنر طراحان آن دارد. این هواپیما به گونه ای طراحی شده که می تواند نبرد های بسیار دور یا ماورای دید بصری انسان و در عین حال، ماموریت های داگ فایت یا نبرد نزدیک را نیز به شایستگی انجام دهد. علاوه بر توانایی های فراوان در ماموریت های هوا به هوا با جنگنده های دیگر، این جنگنده چالاک می تواند به راحتی از خجالت اهداف زمینی نیز بر آید! اولین پرواز این هواپیما، در مارس 1994، یعنی حدود ده سال پیش انجام گرفته و در سال 2001 نیز وارد خدمت گردید که از این جهت، می توان آن را در مقایسه با جنگنده های دیگر عضوی جوان و البته بسیار جدید از خانواده جنگنده های اروپایی محسوب کرد. این هواپیما، از سیستم بسیار پیچیده کامپیوتری پرواز با سیم بهره می برد، یعنی کنترل ها به صورت مکانیکی توسط نیروی دست خلبان صورت نمی گیرد بلکه فرامین به کامپیوتر منتقل شده و پس از پردازش نهایی، این دستورات به جک های هیدرولیکی سطوح کنترلی منتقل شده و تغییر جهت لازم صورت می پذیرد.


جنگنده يوروفايتر تايفون در حال تاكسی به سمت باند پرواز


این هواپیمای تک یا دو نفره، از دو موتور توربوفن نسبتاً کوچک با کد EJ200 برای پیشرانش خود استفاده می کند که قابلیت هایی چون نسبت قدرت به وزن بالا، مورد اعتماد بودن در تمام شرایط و طراحی مجتمع برای یوروفایتر تایفون فراهم می کنند. این هواپیما همچنین قادر است با حداکثر سرعتی معادل 2 ماخ پرواز کرده و از امکاناتی چون سوخت گیری هوا به هوا نیز بهره مند گردد. چون این هواپیما، جنگنده ای نسبتاً سبک و در عین حال نیرومند می باشد، برای برخاست تنها به 700 متر باند پروازی احتیاج دارد. قابل توجه است که این هواپیما نیز مانند اکثر جنگنده های اروپایی از بالهای دلتا یا مثلثی شکل بهره می برد و به این جهت که در انتهای آن سکان افقی یا دم هواپیما وجود ندارد، این سکان به قسمت جلو منتقل شده و اصطلاحاً «کانارد» نامیده می شود. البته سیستم کانارد و بالهای دلتا شکل مزیت هایی چون دیر استال یا وامانده شدن را دارند اما به دلیل نقایص و عیب های دیگری که دارند، هواپیماهای آمریکایی از این نوع طراحی استفاده نمی کنند.


جنگنده يوروفايتر تايفون و تسليحات قابل حمل توسط آن


در این هواپیما جمعاً 13 مقر سلاح یا پایلون در نظر گرفته شده که 5 عدد آنها زیر بدنه و 8 عدد در زیر بال ها قرار گرفته اند. این هواپیما، می تواند در این مقرها از موشک های کوتاه برد هوا به هوا نظیر AIM-9 سایدوایندر و یا موشک های میان برد نظیر AIM-120 آمرام برای نبرد های هوایی و از بمب ها و موشک های ضد زره هدایت لیزری بهره جوید. گفتنی است که این هواپیما به صورت مشترک میان چند کشور اروپایی و برای برطرف کردن نیاز آنان به جنگنده ای با توانایی هایی در حد و حدود جنگنده اف-16 آمریکایی طراحی گشته و ساخته شده است.نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا، به منظور جایگزین سازی این هواپیما با هواپبماهای قدیمی تورنادو اف-3 و جاگوار تعداد 232 فروند از این هواپیما را سفارش داده که تحویل این هواپیما ها از سال 2002 آغاز شده و تا سال 2014 ادامه خواهد یافت. در کل، خلبانانی كه این هواپیما را هدايت و خلبانی نموده اند، پرواز با این جنگنده را نشاط آور و مفرح توصیف کرده و تجربه آن را به هر خلبان نظامی توصیه می کنند.

مزایا و معایب موتورهای جت

مقایسه موتورهای جت با موتورهای پیستونی                                        نویسنده: آرمان


با روی کار آمدن موتورهای جت، موتورهای پیستونی تقریباً از رده خارج شدند. طبیعی است که این برکنار شدن موتورهای پیستونی، علت روشنی هم داشته است و آن مزایای فوق العاده موتورهای جت نسبت به موتورهای پیستونی است. امروزه با به کار گرفتن موتورهای جت، امکان سفر های دوردست و رفتن به هر نقطه از جهان با سرعتی باورنکردنی پدید آمده است. در زير، چند نمونه از مزیت های عمده موتورهای جت را بر موتورهای احتراق داخلی بررسی می کنیم.


 موتور جت توربوفن M-88، به كار رفته در جنگنده رافال


- آلودگی کمتر: موتورهای جت به دلیل اینکه هوای مصرفی آنها و مخلوط هوا و بنزین آنها به خوبی و در چندین مرحله مشتعل می گردد و سوختی مصرف نشده تقریباً باقی نمی ماند، از آلودگی کمتری نسبت به موتورهای پیستونی برخوردارند که گاه ممکن است به روغن سوزی دچار شده و همراه سوخت خود مقداری روغن نیز سوزانده و باعث تولید دود بیش از حد شوند که برای سلامتی محیط بیسیار خطرناک است.


- لرزش کمتر: در موتورهای جت، به دلیل اینکه مانند موتورهای پیستونی در داخل آنها شاتون ها و پیستونی وجود ندارد که حركات رفت و برگشتی ايجاد نموده و موجب ایجاد لرزش شوند و در آنها در حقیقت حرکتی متوالی در جهت عكس وجود ندارد، لرزش بسیار کمتری دارند.


موتور جنرال الكتريك F-117، مورد استفاده در هواپيمای C-17 ستارليفتر


- استهلاک کمتر: در موتورهای پیستونی، قطعه های متحرک بسیار زیادی وجود دارد که با به کار افتادن موتور، این قطعه ها نیز فرسایش یافته و از عمر مفید آن ها کاسته می شود. اما برخلاف این گونه پیشرانه ها، در موتور های جت، جز چند بلبرینگی که شفت اصلی موتور روی آن می چرخد و دارای اصطکاک است، بقیه اجزای آن استهلاکی ندارند چون با هیچ سطحی در تماس نیستند. در نتیجه عمر مفید بالاتر رفته و دیرتر از کار می افتند و به تعمیر نیاز پیدا می کنند.


موتور توربوفن PW4000 مورد استفاده در هواپيمای بوئينگ 747


- قدرت بیشتر: به نسبت قدرت موتور به وزن آن، وزن ویژه موتور می گویند. در موتورهای جت، به دلیل قدرت فراوانی که در مقایسه با وزنشان تولید می کنند، وزن ویژه آنها بسیار کم است. در نتیجه استفاده از آنها بسیار به صرفه تر است. در هواپیماهایی با پیشرانه پیستونی، حداکثر سرعت معمولاً با اعمال فشار و نیروی زیاد، بالاتر از 800 کیلومتر بر ساعت نمی رود درحالی که با موتورهای جت، امروزه گذشتن از سرعت صوت کاریست بسیار سهل و معمول.


موتور توربوفن با ضريب كنار گذر بالا مورد استفاده در هواپيماهای ايرباس


- خنک سازی آسان تر: در موتورهای پیستونی، برای خنک کردن آنها رادیاتوری در نظر گرفته می شد که این رادیاتور خود باعث تولید نیروی پس کشنده (Drag) زیادی می شد و گذشته از این، خنک سازی هم به صورت موثر و بهینه هم انجام نمی گرفت. اما در موتورهای جت، از همان هوای ورودی به موتورها برای خنک سازی موتور استفاده می شود . به این علت که تعداد قطعات متحرک اندک است، خنک سازی آن ها هم به همین میزان ساده تر است.


موتور توربوفن TF-30 به كار رفته در مدل های ايرانی هواپيمای اف-14 تامكت


در دسترس بودن هوای داغ: در موتورهای جت، هوای کمپرس شده و داغ نیز به وفور وجود دارد که در صورت نیاز می توان از آن برای تنظیم دمای داخل کابین در ارتفاعات بالا که دمای هوا بسیار سرد است، بهره جست. در هواپیماهای قدیمی، هنگامی که در ارتفاعات بالا قرار می گرفتند، روی بالها یخ بسته در نتیجه شکل و فرم آیرودینامیکی بالها را تغییر داده و در نهایت به کاهش سرعت و مصرف سوخت بیشتر می انجامید. در آن هواپیماها از این ترفند برای از بین بردن این مشکل استفاده می شد: روی بالها تیوب های لاستیکی کارگذاری می کردند که در ارتفاعات بالا، با دمیدن هوا به داخل آن، لاستیک باد کرده در نتیجه یخ شکسته می شد و مشکل رفع می گردید. اما در حال حاضر، در موتورهای جت، هوا داغ و کمپرس شده در بالها دمیده شده و از تشکیل یخ بر روی بالها جلوگیری می شود.


موتور توربوفن ساخت جنرال الكتريك از نسل CF6


- روغنکاری ساده تر: به این علت که موتور های جت غیر از چند بلبرینگی که شفت اصلی روی آن می چرخد بقیه قطعات نیازی به روغنکاری ندارند، در نتیجه روغنکاری آنها بسیار ساده تر از موتورهای پیستونی که در آنها قطعه های متحرک کوچک و بزرگ فراوان نیازمند به روغنکاری وجود دارد. البته علی رغم سادگی عمل روغنكاری در موتورهای جت، اين مسئله، يكی از مهم ترين عامل ها برای كاركرد موتورهای جت به شمار آمده و كوچكترين اشكال در سيستم روغنكاری، می تواند مجنر به حادثه ای عظيم و حتی انفجار موتور گردد.


موتور جت F-100 ساخت جنرال الكتريك، به كار برده شده در هواپيمای اف-15


- خطر کمتر: میل ترکیب بنزین با هوا را بر اساس معیاری به نام اکتان می سنجند که هر چه اين عدد بالاتر باشد میل ترکیبی بیشتر و هرچه پایین تر باشد میل ترکیبی کمتر است. عدد اكتان بنزین مصرفی موتورهای جت کمتر است، در نتیجه خطر ترکیب شدن زودهنگام سوخت با هوا و مشتعل شدن آن، کاهش یافته و از آتش سوزی جلوگیری می شود.


موتور تورفن غول پيكری ساخت كارخانه رولزرويس به سفارش ايرباس


کترل قدرت ساده تر: در موتورهای پیستونی انواع گوناگونی اهرم تنظیم برای موتور وجود دارد. اما در موتورهای جت، تنها به وسیله یک اهرم می توان قدرت آن ها را افزود یا کاهش داد. هم چنين افزايش يا كاهش قدرت موتورهای پيستونی، به صورت نامنظم صورت می گيرد در حالی كه اين امر در موتورهای جت به صورت كاملاً يكنواخت انجام می شود. دلایل بالا، میل به استفاده هر چه بیشتر را از موتور های جت را نسبت به موتورهای پیستونی تقویت می کنند و به همين علت امروزه شاهد به کارگیری موتورهای جت در انواع بسیار بزرگ برای هواپیماهای ترابری و مسافربری و یا در مقیاس های بسیار کوچک به نام موتور های میکروجت برای هواپیما های مدل هستیم.

آیا می دانید چرا؟

چرا چرخهای هواپيما پس از پرواز بسته می شوند؟


قسمتی از هواپیما که چرخ ها در آن قرار می گیرند محل جمع شدن ارابه فرود می گویند و فقط به هنگام نشست و برخاست هواپیما از آنها استفاده می شود. عمل جمع شدن و باز شدن چرخ ها توسط عمل کننده هایی با استفاده از سیستم های هواپیما از قبیل هیدرولیک و ....صورت می گیرد و به هواپیما اجازه می دهند روی زمین فرود آمده و حرکت کند و در طول پرواز، هواپیما به آنها نیاز ندارد. چرخها بعد از برخاستن هواپیما جمع می شوند و این عمل به یک دلیل مهم صورت می گیرد و آن اين است كه برای آنکه هواپیما سرعتش زیاد شود باید کمترین مقاومت را در برابر هوا داشته باشد یعنی باید به بیش ترین حالت آیرودینامیکی ممکن برسد. اگر چرخ ها جمع نشوند یک مقاومت جدی در برابر باد ایجاد خواهد شد و مانند ترمز باعث کاهش سرعت می شوند.


هواپيمای ايرباس A-300 ايرانی متعلق به شركت هوايی ماهان


چگونه هواپيما چگونه روی باند فرود ترمز كرده و متوقف می شود؟


هنر خلبان این است كه هواپیما را آرام در محلی مشخص و با سرعتی خاص روی باند فرودگاه بنشاند. اگر باد جانبی خیلی قوی باشد، سكان هدایت باید بسرعت وارد عمل شود. وقتی هواپیما با زمین تماس می گیرد، سرعتش بیش از 200 كیلو متر در ساعت است كه این سرعت باید به شدت كاهش یابد در غیر این صورت هواپیما از باند خارج می شود. با این كار باله ها بلند می شوند و زمینه ترمز در هواپیما را فراهم می كنند. خلبان نیروی رانش موتور را كاملا معكوس می كند طوری كه صدای موتور به گوش می رسد. زیرا سرعت هواپیما بایستی بطور كامل كم شود و در نتیجه چنین صدایی ایجاد می شود. موضوع از این قرار است كه موتورها باعث كم یا زیاد شدن سرعت هواپیما می شوند. خلبان با پدال گاز، مسیر گازهای خروجی موتورها را عوض می كند به طوری كه آن ها را از عقب به جلو پرتاب می كند كه به این كار نیروی رانش معكوس می گویند. بدین ترتیب نیروی موتورها در جهت مخالف و به صورت یك ترمز عمل می كند. از طرف دیگر، چرخ های هواپیما، مانند یك خودرو، دارای ترمز هستند، اما این ترمزها وارد عمل نمی شوند مگر زمانی كه سرعت هواپیما بسیار كم شود. خلبان زمانی از آن ها استفاده می كند كه بخواهد بطور كامل هواپیما را جلوی ترمینال متوقف كند.


هواپيمای ايرباس A-380 در حال انجام تست های مربوطه


يك هواپيما چه مقدار بنزين مصرف می كند؟


مصرف بنزين يک هواپيما به طول پرواز بستگي دارد. پس بنا براين شما خواهيد گفت کافی است فقط مقصد و مسافت يک هواپيما بايد را بدانيم، اما دانستن این مساله هميشه کافی نيست. يک پرواز لوس آنجلس-بروکسل را در نظر بگيريد. در طول پرواز، وزش باد شديد در جهت مخالف مانع پيشروي هواپيما مي شود و اين چيزي است که موجب افزايش مصرف سوخت مي شود. حال در نظر بگيريد که فرودگاه بروکسل هم غرق در مه باشد و هواپيما نتواند در اين فرودگاه به زمين بنشيند، خلبان هم نمي تواند به طرف فرودگاه ديگري مثلا آمستردام تغيير جهت دهد. اما هواپيما بايد به مدت نيم ساعت بر فراز اين فرودگاه پرواز کند تا اجازه فرود بگيرد. زيرا فرودگاه مورد نظر در مرحله اول بايد به هواپيما هايي اجازه فرود بدهد که قبلا طبق برنامه هماهنگ شده اند. در اين جا مي بينيم که مصرف سوخت به طول پرواز بستگي دارد. مصرف سوخت اتومبيل با هواپيما تفاوت دارد، زيرا در اتومبيل کافي است مسافت را بدانيم، به همين دليل هم براحتی گفته می شود که يک اتومبيل، مثلا در صد کيلومتر چقدر مصرف سوخت دارد.


هواپيمای ايرباس A-300 متعلق به شركت هوایی اير اينتر


برای يک هواپيما مصرف سوخت برحسب ساعت محاسبه می شود. يک جامبوجت حدود 15000 ليتر در ساعت سوخت مصرف مي کند. مصرف سوخت يک هواپيما با موتور جت مثل بویينگ 727 در حدود 5000 ليتر در ساعت است. جالب است بدانیم که ظرفيت مخازن بنزين يا سوخت يک جامبوجت 178000 ليتر است که با اين مقدار بنزين، يک ماشين می تواند پنج بار دور دنيا بچرخد.