جنگنده فرانسوی Rafale

رافال، جنگنده ای برای آینده (چاپ شده در مجله نوآور)                            نویسنده: آرمان


می توان به جرأت اظهار کرد که دیگر همانند گذشته، توانایی ساخت هواپیماهای جنگنده تنها تحت سلطه کشور به خصوصی مانند ایالات متحده نیست و کشورهای دیگر نیز امروزه همگام با صنعت روز هوانوردی، با جدیت مشغول به طراحی و تولید هواپیما های جنگنده بومی می باشند.


جنگنده فرانسوی نوین رافال با بال های دلتا شکل


اما در این میان، دو کشور اروپایی، یعنی فرانسه و انگلیس و البته تا حدودی نیز آلمان، گوی سبقت را از دیگران ربوده و به سرعت در حال تولید جنگنده هایی هستند که به خوبی از پس حریفان آمریکایی خود بر آمده و آنان را از میدان نبرد، به در می کنند. کشور فرانسه، با سابقه زیاد در طراحی و ساخت هواپیماهای مسافربری و نظامی، هم اکنون در حال طراحی مدل های جدیدی از هواپیماهای جنگنده می باشد که شاخص ترین آن ها، جنگنده رافال Rafale است. این جنگنده، که در حقیقت همان ادامه دهنده راه اسلاف خود یعنی جنگنده های مشهور میراژ، جگوار، سوپر اتاندارد است، به منظور جایگزینی جنگنده های قدیمی توسط نیروی هوایی فرانسه سفارش داده شد.


جنگنده فرانسوی رافال در حال حمل موشک سایدوایندر


این جنگنده، که می توان تا حدودی آن را جنگنده ای جوان و جدید نامید، در سال 2001 و در عملیات جنگ افغانستان عملکرد و برتری آشکار خود را بر شناخته شده ترین هواپیماهای ناونشین، یعنی  F-18 Hornet و F-14 Tomcat به جهانیان ثابت نمود. رافال هواپیمایی دو موتوره با قابلیت حمل بازه گسترده ای از تسلیحات هوا به هوا و هوا به زمین می باشد که در عین حال، هواپیمایی بی نهایت تغییر پذیر است و به سرعت می تواند نقش خود را از برتری هوایی به شناسایی، حملات دریایی و یا زمینی تغییر دهد. در کاکپیت این جنگنده، از سیستم های اویونیک یا سیستم های الکترونیکی بسیار پیشرفته ای بهره برداری شده است؛ مانند سیستم HUD هولوگرافیک با زاویه دید بالا ساخت شرکت تالس اویونیک که اطلاعات ماموریت را به وفور در جلوی دید خلبان حاضر می نماید، دوربین های CCD و همچنین صفحه نمایش های لمسی در طرفین خلبان که اطلاعات تاکتیکی موقعیت حاضر را ارائه کرده و به او امکان تصمیم گیری به موقع را می دهد.


جنگنده فرانسوی رافال، در حال آماده شدن برای برخاست


در مورد تسلیحات این جنگنده باید اظهار نمود که این هواپیما قادر به حمل بیش از 9 هزارکیلوگرم جنگ افزار هوا به هوا یا  هوا به زمین از انواع مختلفی چون موشک های میکا، ماژیک، سایدوایندر، آپاچی، اگزوست، ماوریک، هارپون و بمب های هدایت لیزری GBU-12 بسته به نوع ماموریت می باشد. چنانکه  پیش بینی نیز می شود، قرار بر این است که این جنگنده مدرن از سال 2006، به بمب های فوق دقیق هدایت لیزری یا GPS ماهواره ای ساژم AASM نیز برای منهدم ساختن هدف های دشوار زمینی مجهز گردد. این جنگنده، همچنین از دو توپ مسلسل با قدرت آتش 2500 گلوله در دقیقه ساخت GIAT نیز برای نبرد های هوایی نزدیک بهره می جوید. این جنگنده از نظر جنگ الکترونیک نیز برتری خود را حفظ کرده است؛ چه، با در اختیار داشتن سیستم های هشدار تهاجم، گیرنده و آشکار ساز لیزری و سیستم های مغشوش کننده رادار دشمن از توانایی قابل قبولی برخوردار است.


جنگنده فرانسوی رافال در حا حمل تانک های سوخت اضافه


با مجهز شدن این هواپیما به سیستم راداری RBE2، این جنگنده از قابلیت هایی چون نگاه به پایین و شلیک به پایین نیز بهره مند شده قابلیت ردیابی همزمان 8 هدف و شناسایی تهدیدات هوایی به نحو احسن را نیز داراست. طول بالهای دلتا شکل این جنگنده حدود 11 متر و طول خود هواپیما در حدود 10 متر می باشد و در عین حال، از مساحت بالی به میزان 45 متر مربع بهره می برد.  این جنگنده مدرن از دو موتور M88-2 ساخت سنکما، برای فراهم آوردن نیروی پیشران خود استفاده می نماید که البته هریک نیروی کشش استاتیکی معدل 75 کیلونیوتن را با پس سوز فراهم می آورند که در اصل ورودی های این موتورها، در زیر سکان افقی هواپیما واقع شده است! البته، تعجب نکنید. واقع شدن ورودی هوا زیر سکان افقی، به این دلیل است که این هواپیما از نوع کانارد می باشد، یعنی سکان افقی آن که غلتش حول محور عرضی را کنترل می کند، به صورت دو بالچه در جلو واقع شده است و در عوض، در قسمت انتهای هواپیما هیچ گونه سطح کنترلی مشاهده نشده و بال ها تا انتهای خروجی های موتور امتداد یافته اند.


جنگنده دو نفره رافال فرانسوی متعلق به نیروی دریایی فرانسه


موتورهای قدرتمند این جنگنده، رسیدن آن را به سرعتی معادل 8/1 ماخ و داشتن سقف پروازی برابر با 55 هزارپا را امکان پذیر ساخته اند که توانایی هایی بهینه برای جنگنده ای در این کلاس محسوب می شود. ناگفته نماند که این جنگنده در انواع گوناگونی برای ماموریت های متفاوت عرضه می گردد. این مدل ها عبارتنداز: مدل B این جنگنده در اصل برای استفاده نیروی هوایی طراحی گشته و هواپیمایی دو نفره شامل سرخلبان و افسر تسلیحات نظامی می باشد. مدل C نیز مانند مدل قبل برای نیروی هوایی تولید شده و در چندی از موارد بهبودیافتگی هایی نیز نسبت به مدل قبلی مشاهده می شود. مدل M نیز جنگنده ای تک نفره و مدل ناونشین رافال محسوب می شود که به منظور انجام ماموریت های حفاظتی از ناوهای هواپیمابر تولید گشته است. قابل توجه است که باز هم کارخانه سازنده این جنگنده، یعنی شرکت داسالت، سنت شکنی نکرده و هواپیمای رافال را نیز هواپیمایی با بال های دلتا شکل طراحی نموده است، یعنی همان سنتی که در هواپیماهای پیشین فرانسوی مانند میراژ 4000 رعایت شده است.


هواپیمای رافال، در یک نمایشگاه هوایی در سویس


جنگنده رافال اولین هواپیمای نظامی جهان است که به منظور انجام ماموریت های هوا به هوا و هوا به زمین به طور همزمان، طراحی شده است که یکی از وجوه قدرت و شایستگی آن می باشد. به علاوه، توانایی این هواپیما برای انجام عملیات در حالت های ماورای دید بصری (BVR) و یا در ارتفاع بسیار پایین نسبت به سطح زمین در نبرد، امکانات گسترده ای را به آن، برای جنگنده ای چند ماموریته بودن و قابلیت بقای فراوان در مقابل دشمن را داده است. به هرسخن، این هواپیما، قادر است که نیاز نه تنها نیروی هوایی فرانسه، بلکه کشورهای زیادی در جهان را که بعدها از سفارش دهندگان این هواپیما خواهند بود، با شایستگی هر چه تمامتر مرتفع نماید.

جنگنده متفاوت F-16 XL

اف-16 ایکس ال، جنگنده ای با طراحی متفاوت                                          نویسنده: آرمان


پس از معرفی هواپیمای اف-16 فایتینگ فالکون، نوبت به مدل جدید و نوین هواپیمای اف-16 می رسد که با طراحی متفاوت و رادیکال خود، توانایی های منحصر به فرد خود را نمایان ساخته و البته تا حدود زیادی، کاستی های نمونه اصلی هواپیمای اف-16 را با طراحی جدید برطرف نموده است.


هواپیمای بال دلتایی اف-16 ایکس ال، متعلق به نیروی هوایی آمریکا


این هواپیما، بر پایه بدنه اصلی هواپیماهای اف-16 معمولی بنا نهاده شده است که مشخص ترین اختلاف این هواپیما با نمونه های معمولی اف-16، بال های دلتایی شکل آن می باشد. این بال ها، به شکل یک مثلث هستند که گوشه های آن به سمت بیرون کشیده شده اند. استفاده از چنین طرح بالی، به دلیل فراهم آمد فضای بیشتر برای نگهداری سوخت، برد بیشتری به این هواپیما می دهد. همچنین، این شکل دلتایی بال، امکان حمل تسلیحات بسیار بیشتری نسبت به نمونه معمولی اف-16 را به هواپیمای اف-16 ایکس ال اعطا می نماید.


هواپیمای اف-16 ایکس ال با بال های دلتا شکل و بدنه بزرگتر نسبت به مدل های پیشین


به مدد استفاده از بال های دلتا یا مثلثی شکل، مساحت بال بیشتری برای این هواپیما فراهم آمده است که در نتیجه، هواپیما قادر به نشست و برخاست در سرعت های بسیار کمتر از نمونه معمولی هواپیماست. این هواپیما، در حقیقت برای پاسخگویی به نیاز نیروی هوایی آمریکا برای هواپیمایی که قادر به کروز یا گشت زنی در سرعت های مافوق صوت، بدون از دست دادن قابیلت مانوردهی و توانایی های دیگر باشد، طراحی گشت. به همین منظور، می بایست در طرح اف-16 های معمولی آن دوران، تغییراتی به وجود می آمد که علاوه بر ایجاد توانایی سوپرکروز دیگر قابلیت های هواپیما نیز مانند برد و توانایی حمل تسلیحات افزایش می یافت.


هواپیمای اف-16 ایکس ال در اختیار سازمان ناسا برای امور تحقیقاتی


به منظور به کارگیری بال های دلتا شکل، لازم بود که طول بدنه نیز افزایش یابد. در راستای همین هدف، طول کلی بدنه هواپیما، به میزان 146 سانتیمتر، افزایش یافت تا ریشه گسترده بال، بتواند روی بدنه نصب شود. بال های دلتا شکل این هواپیما، بر خلاف هواپیماهایی مانند خانواده میراژ که تنها از مثلثی ساده تشکیل می شوند، این گونه نبود. بلکه انتهای بال های این هواپیما، تا حدودی به بیرون امتداد داده شده بود تا برخی از توانایی های آیرودینامیکی هواپیما برای پرواز در سرعت های مافوق صوت افزایش یابد. در اف-16 های مدل های قدیمیتر، در صورت حمل سیستم ناوبری شبانه برای عملیات کور یا سیستم لانتیرن، دو مقر حمل تسلیحات اشغال می شد که از توانایی حمل تسلیحات بیشتر هواپیما می کاست.


سه نمای ظاهری بالا، روبرو و جانبی هواپیمای اف-16 ایکس ال


اما در هواپیمای اف-16 ایکس ال، به لطف وجود مقرهای فراوان برای حمل تسلیحات، دیگر این ضعف چندان محسوس نیست. این هواپیما برای تامین نیروی پیشرانش خود، از دو مدل موتور ساخت شرکت های مشهور پرات اند ویتنی و جنرال الکتریک استفاده می نماید، مدل جنرال الکتریک F-110، توانایی ایجاد نیروی رانشی معادل 28.000 پوند تولید می نماید که به راستی نیروی بسیار عظیمی برای پیشرانش یک جنگنده نسبتاً متوسط به شمار می آید. این هواپیما، دارای وزن خالی معادل 11 تن و بیشینه وزن برخاستی برابر با حدود 25 تن است. همچنین این هواپیما، قادر است به سرعت هایی در حدود 2 ماخ در ارتفاع حدود 15 کیلومتری، که البته سقف پرواز هواپیما نیز در همین حد است، دست یابد.


هواپیمای اف-16 ایکس ال، کاملاً مسلح به موشک های مختلف و تانک های سوخت


طول بال های این هواپیما به 10 متر، طول خود هواپیما به حدود 16 متر و مساحت بال این هواپیما به 58 متر مربع می رسد. این هواپیمای متفاوت، در ابتدای زمان طراحی اش در شرکت جنرال داینامیکز، رقیبی برای نمونه جدید هواپیمای اف-15 E ساخت شرکت مکدانل داگلاس به شمار می آمد. اما سرانجام، با وجود مزایا و ویژگی های بسیار عالی که این هواپیما از آنان بهره می برد، هواپیمای اف-15 ئی در این رقابت پیروز گردید و این هواپیما، که هم اکنون از آن با نام F-16 E نام می برند، هرگز به تولید انبوه برای کابرد های نظامی نرسیده و تنها چند نمونه از آن تولید شد.


نمونه اصلی هواپیمای اف-16 سی که تولید انبوه رسیده و در بیشتر نیروهای هوایی جهان به خدمت گرفته شد


البته، با وجود اینکه برنامه هواپیمای اف-16 ایکس ال ادامه نیافت، اما هم اکنون شاهد تولید نسل جدیدی از جنگنده های اف-16 با نام دیزرت فالکون و با کد E/F هستیم که از آن ها با نام بلاک 60 نیز یاد می شود. اگرچه در این جنگنده های بسیار پیشرفته ادامه دهنده راه ایکس ال، بال دلتا شکل به کار گرفته نشده، اما بسیاری از ویژگی های مثبت هواپیمای اف-16 ایکس ال، هنوز پا بر جا هستند. ناگفته نماند که تنها خریدار این هواپیماهای پیشرفته، نیروی هوایی امارات متحده عربی می باشد که اولین گروه جنگنده های مدرنیزه دیزرت فالکون خود را اخیراً تحویل گرفته است.


هواپیمای فوق العاده پیشرفته اف-16 مدل اف، متعلق به تنها دارنده آن یعنی امارات متحده عربی

پاسخ به سوالات هفته-4


با سلامی گرم به خدمت دوستان و خوانندگان عزیز این وبلاگ، می خواستم از بابت اظهار لطف های شما دوستان و نظرات و کامنت های گرمتان در پست های قبلی تشکر کنم و امیدوارم که این روند بسیار خوب، یعنی پشتیبانی وبلاگ خودتان با نظرهایتان، همیشه ادامه یابد. همچنین امیدوارم که بخش پرسش و پاسخ که هفته قبل بنا به دلایلی در وبلاگ آماده نشده بود، مورد توجهتان واقع شود.


سوال 1- آقای پرشن تامکت- آیا در هواپیمای جنگنده شفق، نمایشگر داخل کلاه خلبان را هم گذاشته اند یا خیر؟ چون بیشتر هواپیماهای امروزی مانند اف-35 مجهز به این سیستم هستند.

 

خیر. در این سیستم، نیازی به استفاده از هاد نیست و تمام اطلاعات، در شیشه ای عینک مانند در داخل کلاه خلبان و جلوی دید وی ظاهر می شود و در هنگام چرخش سر خلبان، دیگر اطلاعات پروازی از دید خلبان مخفی نمی شود.


سوال 2- آقای مصطفی- چگونه میتوان خلبان جنگنده شد؟ (از آزمون های ورودی و شرایط پذیرش خلبانی بگویید).

 

خواننده همیشگی این وبلاگ، سوال شما تا حدودی می تواند نسبی باشد. چرا که قانون های مورد نظر برای خلبانی هواپیماهای مسافربری و غیر نظامی، تحت نظارت سازمان هوافضای بین المللی ایکائو در آمریکاست و در تمام نقاط جهان و کشورهای دارنده گواهینامه ایکائو، یکسان است، اما قوانین هر کشور در مورد خلبانی هواپیماهای نظامی، خصوصی و مخصوص آن کشور است و این مقررات در کشورهای مختلف با هم تفاوت دارند. در ایران، تا جایی که بنده اطلاع داشته باشم، در صورت قبولی در کنکور سراسری، می توانید در دانشگاه شهید ستاری در رشته مربوط به خلبانی هواپیماهای نظامی ادامه تحصیل دهید که پس از دوره ای پنج ساله و پس از گذراندن آزمون نهایی کتبی و عملی که با هواپیماهای اف-5 برگزار می شود، به درجه ستوان یکم خلبانی نایل آمده سپس در یکی از پایگاه های هوایی کشور، انجام خدمت کنید. در مورد شرایط ورودی باید گفت که شرایط برای خلبانی هواپیماهای نظامی، بسیار مشکل است. از جمله آن می توان به دید 100% و ضریب هوش بسیار بالا و توانایی جسمی خاص اشاره کرد که البته در همه افراد موجود نمی باشد. در مورد گواهینامه های خلبانی مختلف، به زودی مقاله ای کامل و جامع در وبلاگ هوانوردی ایر برای آگاهی شما دوستان ارائه خواهد شد


سوال 3- آقای سوپرمن- بهترین و کارآمدترین جنگنده جهان در حال حاضر کدام جنگنده است؟البته منظورم برتری هوایی است.

 

ظاهراً کاراترین و قابل اطمینان ترین جنگنده برتری هوایی جهان، جنگنده F/A-22 رپتور ساخت آمریکا می باشد که در بسیاری از موارد، بهتر و موثر تر از جنگنده های هم عصر خود عمل می نماید.


سوال 4- آقای سوپرمن- شما (اداره کنندگان وبلاگ) چرا دو نفر هستید؟

 

دوست عزیز، این وبلاگ ابتدا توسط دوست عزیز بنده آقای چازان ثبت گردید اما به دلیل مشغول بودن بیش از حد جناب چازان، اداره وبلاگ در بیشتر اوقات به من واگذار شد و البته گاهی مقاله هایی از ایشان را در وبلاگ نیز شاهد هستیم. از همین جا از زحمات ایشان برای همه چیز تشکر می کنم.


سوال 5- آقای علیرضا- چرا در مورد هلیکوپتر ها چیزی نمی نویسید؟

 

دوست گرامی، بنده به شخصه بسیار به موضوع هلیکوپتر ها علاقه مند نبوده و نیستم، اما به دلیل ابراز علاقه شما دوستان به این موضوع، از این پس از این دست مقالات هم در وبلاگ ارائه خواهیم کرد که نگارش آن را به آقای چازان می سپارم.


سوال 6- آقای مصطفی- چرا هواپیما های مسافربری ایرانی تماماً سفیدند. آیا نمی توانیم رنگ آمیزی آنها را عوض کنیم؟

 

رنگ سفید در هواپیماهای مسافربری ایرانی فلسفه خاصی ندارد و می تواند نشانه صلح و صمیمیت بین کشور ها باشد. اما در مورد تعویض رنگ آمیزی آن ها، این کار امکان پذیر است اما شرکت های هوایی شاید به دلیل ارزان قیمت بودن رنگ سفید، اقدام به تعویض و به دردسر انداختن خود نمی کنند.


سوال7 - آقای آرش- در عکس مربوط به تامکت ایرانی، این همان نمایشگاهی بود که چند سال پیش در مصلی تهران برگزار شد؟ اگر همان بوده یک سوال داشتم این تامکت رو با چی بردن اونجا؟ با تریلی یا جرثقیل؟

 

دوست عزیز، این هواپیما را با جرثقیل های مخصوص حمل هواپیما در محل مخصوص نمایش آن قرار داده اند. گیره این جرثقیل ها، به مواضع مخصوصی در بدنه هواپیما متصل شده و بدون وارد کردن صدمه به هواپیما، آن را از زمین بلند نموده و به محل تعیین شده حمل می نماید.


سوال 8- آقای اشکان- می خواستم بپرسم اگر چشمم ضعیف باشد ایامی شود با عمل چشمم خلبان ارتش شوم؟

 

دوست گرامی، در هر صورت، چه با عمل کردن چشم و یا عمل نکردن، در محل آزمون های اولیه از داوطلبان آزمایش هایی به عمل می آورند که قبولی در آن ها مهم است. در ضمن باید عرض کنم که خلبانی ارتش، نیازمند بینایی 100% و کامل بدون هر گونه اشکال مانند آستیگمات است که افراد بسیار معدودی در این آزمایش قبول می شوند. چرا که حتی افرادی با قدرت 100% نیز، دارای خطای کوررنگی هستند که در 75% مردان وجود دارد، یعنی در فضای تاریک، قادر به تشخیص رنگ سبز از رنگ قرمز نیستند. البته این قوانین و مقرارت سخت، تنها برای خلبانی نظامی وجود دارد و در زمینه های غیر نظامی، به این اندازه سخت گیری به عمل نمی آید.


سوال 9- آقای عشق پرواز- مطالب این وبلاگ را از کدام سایت ها کپی می کنید؟

 

دوست گرامی و البته کم توجه، برای یک نویسنده و محقق از این گرانتر نیست که به او تهمت رونویسی از مطالب دیگران را روا کنند. اگر فقط یک مقدار توجه کرده باشید، مطالب این وبلاگ تماماً برای اولین بار، در رسانه های فارسی به انتشار در می آید و تا کنون در هیچ یک از منابع دیگر منتشر نشده و حق قانونی آن ها نیز با وبلاگ هوانوردی ایر به عنوان اولین مکان ارائه این مطالب می باشد. لطفاً در قضاوت های زودهنگام تان، تجدید نظری بنمایید.


سوال 10- آقای اکبر- تاریخچه جنرال الکتریک که به قول شما مجله نوآور از رو این وبلاگ چاپ نمودند الان کجای این سایت شماست؟! می بندی اینقدر تابلو نبند.

 

دوست نکته بین ما، اولاً سعی کنید دریابید که در حال نظر دادن برای یک وبلاگ رسمی و علمی هستید. چرا این وبلاگ جای سخن های بیهوده و یاوه گویی های بی مورد مانند عبارات ناشایستی که شما به کاربرده اید، نیست. دوماً، همانطوری که آقای سمیری بعد از نظر شما اشاره نموده اند، معلوم می شود که شما خواننده این وبلاگ نبوده اید، چرا که این مطلب، در فروردین ماه 1384 در وبلاگ منتشر شد، یعنی حدود سه ماه قبل از انتشار در ماهنامه نوآور. اما به دلیل مشکلاتی که در سرور بلاگفا پیش آمد، مطالب قبلی به کلی پاک شد و ما مجبور شدیم که دوباره از نو به نگارش مطالب ادامه دهیم. قبل از قضاوت، همیشه تحقیق لازم را در مورد موضوع مورد نظرتان بفرمایید و پس از اطمینان کامل، به اظهار نظر بپردازید.


سوال 11- آقای اشکان- اینکه نوشتید این هواپیماهای شفق و صاعقه میتوانند اف-22 را شکست بدهند، دوست من سخت در اشتباهید.

 به امید خدا و ان شاالله، به تدریج، ما نیز به آن درجه و حتی بیشتر از آن نیز خواهیم رسید و بر صنعت غرب برتری پیدا خواهیم کرد. شما نیز در مطالعه یک مطلب دقت کافی نمایید.


=====منتظر سوالات و پرسشهای شما خوانندگان و همراهان این وبلاگ هستیم=====


با سلامی به گرمی این تابستان به خدمت تمامی خوانندگان عزیز و گرامی این وبلاگ که هیچ گاه ما را تنها نگذاشتند. از بابت چند مدت آپدیت نکردن وبلاگ واقعاً از شما دوستان خوب و عزیز معذرت می خواهم و امیدوارم که این موضوع هیچ گاه تکرار نشود. بنده به دلیل برخی مشکلات و در دسترس نبودن کامپیوتر شخصی ام که تمام تصاویر و مطالب را در آن ذخیره می کنم، قادر به آپدیت وبلاگ در مدت این چند روز نبودم. البته می توانم بگویم که شاید انگیزه ای چندان زیاد مانند دفعات قبل برای مطلب جدید نداشتم و دلیلش هم ساپورت نکردن ما با نظرات شما بود. اما در این یک هفته فهمیدم که این وبلاگ خوانندگان زیادی دارد، اما شاید زحمت نظر دادن را به خود ندهند. به هر روی، از این به بعد، به امید خدا، ان شاالله این مشکل دیگر پیش نخواهد آمد و شما دوستان نیز با نظرات خودتان همیشه ما را دلگرم و امیدوار نگه می دارید. پست بعدی، طبق معمول همیشه، بخش پاسخ به سوالات، با انبوهی از پرسش های شما خوانندگان خواهد بود.


تصویری از میگ-29 های ایرانی بر فراز کاروانسرایی در کویر، هدیه وبلاگ هوانوردی ایر


========منتظر نظرات و پیشنهادات شما خوانندگان عزیز هستیم========

جنگنده های ایرانی صاعقه و آذرخش

صاعقه و آذرخش، گام هایی دیگر به سوی پیشرفت                               نویسنده: آرمان


همزمان با به پایان آمدن کار آزمایش سه جنگنده جدید ایرانی، یعنی هواپیماهای شفق، صاعقه و آذرخش، ایرانیان نیز به این باور رسیدند که تنها علم غربی نیست که می تواند برتر باشد، بلکه می شود به قول بزرگان، ایرانی، می تواند و برای نخستین بار در منطقه ایران این کار را انجام داد.


تصویری خیالی از جنگنده صاعقه، با سکان های عمودی پروانه ای


پس از استقبال شما خوانندگان عزیز از مقاله مربوط به هواپیمای شفق، بر آن شدم که مقاله ای را نیز به طور مشترک، به پرداختن به بررسی هواپیماهای صاعقه و آذرخش اختصاص دهم. از سال ها پیش، طرح هواپیمایی به نام اوج در کار بود که البته این طرح ادامه نیافت. اما با پیگیری مسئولان، در آذر سال 1379، سرتیپ علی اکبر شوقی، رئیس دانشگاه شهید ستاری، اعلام کرد که هواپیمای جدیدی که با نام صاعقه در راه است، در سال 1382، اولین پرواز های آزمایشی خود را به انجام خواهد رساند. در تابستان سال 1383، صدا و سیما، تصاویر و فیلم های ویدیویی این هواپیمای جدید را با توضیحات کامل نمایش داده و بدین گونه بود که این هواپیما به ایرانیان معرفی گردید. در این هواپیما، از بدنه هواپیمای اف-5 آمریکایی، به دلیل طراحی خوب و قدرت مانور بالای آن الهام گرفته شده است. تفاوت اساسی ظاهری این هواپیما با اف-5، وجود دو سکان عمودی V شکل می باشد که برای ایجاد توانایی لازم برای مانور پذیری بهتر جنگنده صورت گرفته است. هواپیمای جنگنده صاعقه در حقیقت یک نمونه 10تا 15 درصد بزرگتر شده هواپیماهای اف-5 با سکانهای عمودی پروانه ای به منظور افزایش مانورپذیری و کاهش سطح مقطع راداری با سیستم های الکترونیک و موتورهای روسی می باشد.


تصویر واقعی جنگنده صاعقه در فرودگاهی نامشخص در ایران


پیشرانه این هواپیما دو دستگاه موتور RD-33 می باشد که از موتورهای هواپیمای اف-5 بسیار قدرتمندتر بوده امکان پرواز تا سرعتهای 5/1تا 8/1 ماخ را به این هواپیما می دهد. رادار این هواپیما از نوع N019-ME که در ایران بهسازی شده تا کارایی آن بر ضد اهداف زمینی افزایش یابد. بیشترین وزن محموله این هواپیما 4,400 کیلوگرم و وزن خالی این هواپیما 8,000 کیلوگرم و بیشترین وزن برخاست این هواپیما 15,000 تا 18,000 کیلوگرم بوده و بردی در حدود 600 کیلومتر را داراست. این هواپیما، برای اولین بار، در طی سفر آیت الله خامنه ای به همدان پروازی آزمایشی را با موفقیت تمام به انجام رساند که در پی آن، رهبر انقلاب به جمعی از خلبانان نیروی هوایی ایران تاکید نمود که این موفقیت، نتیجه تلاش بی وقفه و ایمان پایدار جوانان دانشمند این کشور است. اما هواپیمای آذرخش را می توان یک جنگنده اف-5 دانست که در آن مساحت بال ها تا حدودی افزایش یافته و موتورها و اویونیک آن با نمونه های جدیدتر روسی تعویض گشته است. مشهود ترین تفاوت این هواپیما با جنگنده اف-5، ورودی موتورهای به وضوح بزرگتر آن است که در نتیجه نصب موتور قدرتمند تر و نیاز به ورودی هوای بزرگتر حاصل آمده است.


هواپیمای جنگنده ایرانی آذرخش با ورودی موتورهای بزرگتر


نظر شخصی بنده در مورد جنگنده ساخت ایران چنین عنوان می کنم که با توجه به این که حتی شرایط تا حدودی در کشور های مجاور منطقه مانند ترکیه یا عربستان بهتر نیز هست، این کشورها از خود هیچ گونه توانایی را حتی برای اصلاح جنگنده های خارجی از خود نشان نداده اند. همین موضوع، برتری ایران مشخص می سازد چرا که ایران حتی با وجود تحریم های اقتصادی فراوان، قادر به طراحی و ساخت دو جنگنده مستقل و اصلاح یک نمونه خارجی شده است. ساخت چنین جنگنده هایی، با توانایی های عالی و قابل قبول، خود افتخار بزرگی محسوب می شود که کشورهای دیگر منطقه، ناتوانی خود را در برابر انجام چنین امور پراهمیتی، بوضوح نشان داده اند.

نمونه جدید Boeing 777-200 LR

بوئینگ 777، جهان پیمای مدرن دوربرد                                                   نویسنده: آرمان



هواپیمای جدیدی که شرکت معظم بوئینگ، چند سال پیش معرفی نمود، یعنی همان هواپیمایی که برای نخستین بار تماماً به وسیله کامپیوتر طراحی شده و قادر به حمل بیش از سیصد مسافر تنها با دو موتور البته بسیار قدرتمند، تامسافت های طولانی بود، هواپیمایی جز بوئینگ 777 نبود.


نمونه جدید بسیار دوربرد هواپیمای بوئینگ 777


این هواپیما، به دلیل افزایش ضریب اطمینان برای موتورهای توربوفن جدید و احتمال بسیار اندک خرابی آن ها در حین پرواز، و به علت کاهش هزینه های سرویس موتورها، پیکربندی دو موتوره به جای چهار موتوره ترجیح داده شد. این هواپیما، برای پیشرانش خود، از موتورهای GE-115B که با تولید 115.000 پوند نیروی کشش، قدرتمندترین موتور جت حال حاضر جهان به شمار می آید. کارشناسان شرکت بوئینگ و جنرال الکتریک، در آزمایش این موتور با مشکلات فراوانی مواجه بودند، چرا که اکثراً رسم بر این است که ابتدا موتور جدید بر روی یک بدنه قدیمی آزمایش شود و در صورت صحت کارکرد آن، بر روی بدنه جدید نیز نصب شود.


هواپیمای بوئینگ ۷۷۷ پس از فرود و در حال استفاده از معکوس کننده رانش موتور


اما اگر آزمایشگران می خواستند این موتور را بر روی بزرگترین هواپیمای آن زمان یعنی بوئینگ 747 آزمایش نمایند، در اثر بزرگی بیش از حد این موتورها، ته به زمین می ساییدند. بدین جهت، آزمایش این موتورها با موفقیت کامل، برای نخستین بار به حالت موتور و بدنه جدید آزمایش گردید. اما اکنون، اگر خبرهای اخیر را در تلوزیون یا رسانه های دیگر شنیده باشید، شرکت بوئینگ، در رقابت با نمونه های جدید و پر فروش کارخانه ایرباس، مدل جدید هواپیمای بوئینگ 777 خود را با نام LR تولید نموده است.


هواپیمای بوئینگ 200-777 LR در حال برخاست


حروف موجود در نام مدل این هواپیما، معرف دوربرد بودن آن می باشد که به سبب به کارگیری نسل جدیدی از موتورهای فوق الذکر، هواپیمای بوئینگ 777، با بردی معادل 17.000 کیلومتر، به دوربرد ترین هواپیمای مسافربری جهان مبدل شد. این هواپیما، در نمایشگاه اخیر 2005 پاریس معروف به لوبورژه، به نمایش عموم در آمده و سفارش هایی چند را از سوی شرکت های هوایی که خطوط پروازی دوربرد دارند، دریافت نمود. آشکارترین تفاوتی که در نگاه اول به این هواپیما معلوم می شود، شیوه رنگ آمیزی منحصر به فرد  ترکیب رنگ آبی و سفید آن است که برای نخستین بار در هواپیماهای نوین ساخت شرکت بوئینگ، از چنین طرحی بهره برداری شده است.

IRIAF F-14 Tomcat Photo

تصویری بسیار کمیاب از اف-14 تامکت ایرانی                                         نویسنده: آرمان


تصویری که در زیر مشاهده می کنید، تصویر هواپیمای تامکت ایرانی در جشنواره سالانه هشت سال دفاع مقدس است که بر روی سکوی مخصوص، به نمایش در آمده است. به بال های بسته و هیبت این پرنده، توجه فرمایید. این تصویر، یکی از نادرترین تصاویر هواپیمای تامکت ایرانی است.


هواپیمای تامکت ایرانی در نمایشگاه هشت سال دفاع مقدس


گفتنی است که بارزترین و البته به نظر بنده زیباترین طرح رنگ آمیزی هواپیمای تامکت، مربوط به نیروی هوایی ایران است که در این نوع طرح بندی، که شامل اکثر جنگنده های ایرانی است، از رنگ های استتاری برای جلوگیری از روئیت شدن توسط هواپیماهای دشمن استفاده شده است.

هواپیمای مسافربری Boeing 707

بوئینگ 707، ورود مسافران هوایی به عصر جت در ایران                             نویسنده: آرمان


هواپیمای مسافربری چهار موتوره بوئینگ 707، در حقیقت نخستین هواپیمای مسافربری بود که جهان حمل و نقل و مسافرت هوایی را، وارد عصر جت نمود. در این میان، کشور ایران نیز از این صنعت بی بهره نبوده و در زمانی کوتاه، به سرعت ناوگان هوایی خود را به این هواپیما تجهیز کرد.


هواپیمای بوئینگ 707 ایرانی در حال فرود


این هواپیمای بسیار موفق، به واقعیت آغاز کار هواپیماهای جت در عرصه مسافرت های سریع هوایی بود. این هواپیمای بسیار موفق، در روز آزمایش خود توانست، با کمک خلبان تکس، دو مانور بارل رول را پشت سر هم و در ارتفاعی نزدیک به زمین انجام دهد که نشان از طراحی عالی این هواپیماست. شرکت پان آمریکن، نخستین شرکت سفارش دهنده این هواپیما بود که بوئینگ 707 را برای خطوط نیویورک به پاریس خود، برگزید. این هواپیما با ورود خود به عرصه مسافربری هوایی، هواپیمای مشهور مسافربری DC-8 را به تدریج، از رده خارج نمود.


هواپیمای بوئینگ 707 سوخت رسان متعلق به نیروی هوایی شاهنشاهی ایران


این هواپیما پس از به خدمت در ایران، برای خدمت در شرکت های هوایی معروف مانند ایران ایر و ساها انتخاب شده و همچنین، نقش تانکر سوخت هوایی در نقش نظامی نیز، به وی واگذار گردید. این هواپیما، حداکثر قادر به حمل 147 مسافر در دو کلاس و حداکثر 182 نفر مسافر در یک کلاس است که گنجایش بسیار خوبی برای عصر این هواپیما به شمار می آید. هواپیمای بوئینگ 707، برای تامین نیروی مورد نیاز خود، در نمونه های اولیه از چهار موتور توربوجت JT3C ساخت پرات اند ویتنی که واقعاً در زمان ساخت خود سرآمد بودند، بهره می برد. اما در نمونه های جدید تر، از موتورهای نمونه سی اف ام اینترنشنال توربوفن، که پرقدرت تر، کم صدا تر و البته کم مصرف تر نیز هستند، استفاده می نماید.


هواپیمای بوئینگ 707 متعلق به نیروی هوایی جمهوری اسلامی ایران


هواپیمای شناسایی مشهور آواکس آمریکایی و سوخت رسان نظامی KC-135، در اصل نمونه های تغییر داده شده همین هواپیما هستند و همین اهمیت طراحی بارز آن که حتی برای چندین نقش گوناگون کفایت می کند را آشکار می سازد. گفتنی است هواپیمای بوئینگ 707 اولین هواپیمای مسافربری تولید انبوه جهان بوده است که قدمت آن به حدود 50 سال پیش باز می گردد که عمر بسیار قابل توجهی است. این هواپیما در اکثر کشورهای دنیا بازنشسته شده و دیگر کاربردی ندارد اما در ایران، از این هواپیما هنوز هم در خطوط هوایی استفاده می شود.


هواپیمای بوئینگ 707 سوخت رسان متعلق به نیروی هوایی جمهوری اسلامی ایران


در سانحه اخیر شرکت ساها، یک فروند از این هواپیمای بسیار قدیمی، در فرود دچار مشکل شد، به طوری که در روی باند فرودگاه مهرآباد تهران دچار سانحه شده و یکی از موتورهای آن دچار آتش سوزی شد. این هواپیما، پس از خروج از انتهای باند مهرآباد، به کانال رودخانه کن سقوط کرده و متوقف گردید. خوشبختانه، این حادثه، تلفات زیادی نداشت. برد این هواپیما، با مخازن رزرو، به حدود 9.913 کیلومتر می رسد. این هواپیما دارای طولی معادل 46 متر و طول دو سر بالی نزدیک به 44 می باشد که در کلاس هواپیماهای بزرگ جای می گیرد. این ابعاد، بسته به مدل هواپیما، تا مقداری با هم تفاوت پیدا می کنند. هواپیمای بوئینگ 707، دارای سقف پروازی حدود 10 کیلومتر بوده و قادر است با سرعتی معادل 977 کیلومتر بر ساعت، کروز نماید که سرعت سیر بسیار برجسته ای برای هواپیمایی از ده پنجاه میلادی به شمار می آید. تعداد نسبتاً زیادی از این هواپیما، در سال های جنگ تحمیلی با انجام عملیات سوخت رسانی به هواپیمای های جنگنده نیروی هوایی جمهوری اسلامی ایران، نقش موثری را در پیروزیهای هوایی علیه عراق ایفا نمودند.


هواپیمای بوئینگ 707 ایرانی در حال فرود


تولید گونه مسافربری این هواپیما پس از تولید بیش از یک هزار فروند، در سال های مصادف با انقلاب اسلامی ایران در سال 1978 میلادی متوقف گردید، اما تولید نمونه نظامی آن تا سال 1991 ادامه یافت. در پاسخ به نیاز به هواپیماهای بزرگتر و پهن پیکر تر برای خطوط دور پروازتر، شرکت بوئینگ، دست به طراحی و تولید هواپیمای موفق بوئینگ 747 زد که این هواپیما نیز پس از سالها پیشتازی در عرصه مسافرت های نوین هوایی، هم اکنون در شرف بازنشستگی است. هواپیمای بوئینگ 747 نیز در حال حاضر در خدمت خطوط هوایی مسافربری و نیروی هوایی ایران می باشد.

هواپیمای مسافربری ایران-140

ایران-140، گامی در پیشبرد صنایع هوایی ایران                                     نویسنده: آرمان


کشور ایران، با توجه به تحریم هایی که از سوی بیگانگان بر او اعمال شده است، هرگز خود را به عنوان کشوری نیازمند به یاری های آنان ندانسته و در بخش های مختلف صنعتی از جمله صنایع هوایی، چه در زمینه نظامی چه در گستره غیر نظامی، گام های مهم و پراهمیتی برداشته است.


هواپیمای ایران-140 سفیران، پارک شده در  پارکینگ فرودگاه


از جمله این پیشرفت ها البته در زمینه غیر نظامی، تولید هواپیمای مسافربری ایران-140 است که برای نخستین بار، در داخل خاک میهنمان ساخته می شود. این هواپیما، با توجه به فاصله تقریباً کوتاه میان فرودگاه های کوچک و یا بین المللی کشور، قادر است به خوبی از عهده انتقال بهینه مسافران از مناطق مختلف کشور به نواحی دیگر و یا انتقال مسافران به فرودگاه های بین الملی برای پرواز های میان کشوری بر آید و بدین صورت، با هزینه نگهداری پایین، نیاز به هواپیماهای پر خرج و پهن پیکر را برای خطوط داخلی که البته به صرفه هم نیست، رفع سازد. یکی از ویژگی های بسیار جالب توجه این هواپیما، دارابودن موتور کمکی برای استارت موتور است که هواپیما را از احتیاج به موتورهای زمینی برای روشن کردن موتورها، بی نیاز می سازد. این هواپیما، نوعی از هواپیمای آنتونوف 140 روسی است که البته در داخل کشور، دستخوش تغییرات بسیار و بهبود های فراوان شده که امروزه، به جرات می توان گفت که این هواپیمای کم مصرف و قابل اطمینان، موفق ترین هواپیمای منطقه ای سبک وزن در جهان به شمار می آید.


مسافران در حال سوار شدن هواپیمای ایران-140


این هواپیما، به واقعیت با شرایط آب و هوایی ایران سازگار بوده و قادر به پرواز در مناطق گرمسیری حتی با شرایط اقلیمی بسیار نامساعد است. همچنین، این هواپیما که فراز نام گذاری شده است، می تواند از باند های نیمه آماده نیز نشست و برخاست را به نحو احسن انجام دهد. بدنه هواپیمای ایران-140، به نحو بسیار بهینه ای برای حمله مسافر یا بار به طور جداگانه یا همزمان طراحی شده است. بال های این هواپیما از نوع بال بالا بوده و به دلیل نصب بال ها در قسمت بالای بدنه، وسایل نقلیه و اپراتور های فرودگاه هیچ گونه مشکلی از نظر اشغال فضای اضافی بال ها نخواهند داشت. ساختار ارابه فرود این هواپیما، قادر به تحمل تا 20.000 فرود بوده و بسیار انعطاف پذیر است. دید خلبان در این هواپیما عالی و کنترل هواپیما در سرعت های کم نیز بسیار خوب گزارش شده است. گفتنی است این هواپیما حداکثر قادر به حمل 52 نفر مسافر است.


هواپیمای آنتونوف-140، نمونه اولیه هواپیمای ایران-140


پیشرانه هواپیمای ایران-140 که از نوع کلیموف TV3-117 می باشد، با میلیون ها تعداد پرواز در سراسر جهان، به عنوان یکی از قابل اعتماد ترین موتورهای توربوپراپ شناخته شده است. این موتور، دارای یک پروانه شش تیغه ای از جنس فلز و مواد کامپوزیتی است که بهترین کارائی را به موتور خود عطا می نماید. در یکی از حوادث ناگوار هوایی، تعدادی از خلبانان و مهندسان با تجربه و مسئولان اجرایی هوایی ایران، سوار بر یک هواپیمای ایران 140، برای تست توانایی های این هواپیما، در ساعت 11:23 صبح روز 22 دسامبر 2002، شهر خارکوف را به مقصد ایران و شهر اصفهان ترک گفتند. این هواپیما، در ساعت یک و چهل و پنج دقیقه ی همان روز، در شهر ترابزون ترکیه توقف کوتاهی برای سوخت گیری و سرویس داشت. یک ساعت بعد، هواپیما از فرودگاه آن شهر برخاسته و پس از مدتی، با تقرب به شهر اصفهان، به دلیل شرایط بسیار نامساعد جوی و عدم توانایی خلبان برای استفاده بهینه از سیستم موقعیت یاب جهانی، هواپیما به یکی از کوه های اطراف اصفهان برخورد نموده و تمامی سرنشینان آن کشته شدند.


هواپیمای آنتونوف-140 روسی، در پارکینگ فرودگاه


هواپیمای ایران-140 قرار است که به زودی با انجام تغییراتی اساسی، قادر به انجام نقش های مهم و استراتژیک نظامی از جمله تبدیل این هواپیما به یک هواپیمای آواکس کوچک شود که البته، بسیار هم دور از انتظار نیست. در مورد ابعاد این هواپیما باید گفت که طول خود هواپیما حدود 22 متر و طول دو سر بالهای آن حدود 24 متر است. حداکثر وزن برخاستی این هواپیما 21 تن می باشد که با توجه به قدرت ارابه های فرود، این هواپیما قادر به فرود یا همین وزن نیز است. حداکثر مسافت لازم برای برخاست هواپیمای فراز ایرانی حدود هزار و سیصد متر است که مسافتی قابل قبول برای چنین هواپیمایی به نظر می آید. همچنین حداکثر سرعت کروز اقتصادی این هواپیما 523 کیلومتر بر ساعت و حداکثر برد آن با تعداد کامل مسافر، دو هزار و صد کیلومتر است که بردی عالی برای هواپیمای ایران-140 که هواپیمایی کوتاه برد است، محسوب می شود.

جنگنده ایرانی شفق

هواپیمای ایرانی، هویت و اقتدار ملی                                              منبع: وبلاگ مداد سیاه


بی شک ایران با گامهای خوبی که در صنعت هوانوردی برداشته سرآمد کشورهای منطقه است. به ویژه با طراحی و ساخت هوایمای جنگی شفق توانایی بالای خود را را به نمایش گذاشته و کارشناسان نظامی را در سراسر جهان، از چنین طراحی برجسته و پیشرفته ای شگفت زده کرد.


هواپیمای جنگنده ایرانی شفق، اولین هواپیمای نظامی ایرانی


در مورد هواپیمای جنگی شفق که توجه جهان هوانوردی را به خود معطوف ساخت و سایتها و مجله های مشهور صنعت هوانوردی در مورد آن دست به گمانه زنی پرداختند و آن را ستوده و نشانه ایی از پیشرفت صنایع هوایی ایران دانستند. طراحی و ساخت این جنگنده ابتدا قرار بود با همکاری روسیه انجام شود اما با توجه به فشارها و تهدیدهای آمریکا، روسیه خود را از این برنامه کنار کشید و طرحان و کارشناسان ایرانی به ویژه دانشگاه صنعتی شریف برای رو کم کنی هم که شده با همت و تلاش خودشان کار طراحی را انجام داده و به مرحله ساخت اولین نمونه رسیدند.


اولین نمونه تولیدی هواپیمای شفق در فرودگاه


در واقع همان گونه که سایت اینترنتی روسین دیفنس نوشته بود، ایران با طراحی و ساخت این جنگنده و نمایش آن همه را شگفت زده کرد. با ساخت این جنگنده صنایع هوایی ایران به پیشرفت قابل ملاحظه ای دست یافته است. این سایت اینترنتی همچنین در مورد این هواپیما می نویسد شفق از موتور روسی RD-33 کلیموف استفاده می کند و از کابین پیشرفته ایی مجهز به سامانه های نمایشگر رنگی ساخت روسیه استفاده می برد. این نمایشگرها را می توان قابل مقایسه با نمایشگرهای چند کاره و رنگی مورد استفاده در هواپیمای جنگی F/A-22 آمریکا دانست. این سایت شفق را با طرح هواپیمای MiG I-2000 روسیه قابل مقایسه دانسته است.


مدل کوچک و نمونه هواپیمای شفق، با طرحی شبیه به رپتور آمریکایی


از ویژگیهای شفق میتوان به طراحی ویژه و آیرودینامیک تحسین برانگیز آن اشاره کرد. از شکل و شمایل هواپیما و همچنین ورودیهای هوای موتور آشکار است که طراحان تلاش بسیاری به خرج داده اند تا بازتابش راداری هواپیما را به کمترین حد ممکن برسانند تا امکان کشف و رهگیری آن دشوارتر باشد. در واقع می توان شفق را اولین هواپیمای جنگی استیلث ایرانی به حساب آورد. نوع سازه به کار رفته به شکل مناسبی اجازه حمل انواع بمب و موشکهای هوابه هوا و هوابه زمین و همچنین انواع بمب با هدایت لیزری را به این هواپیمای توانمند می دهد.


کاکپیت هواپیمای جنگنده شفق، با ادوات پیشرفته


احتمالا طراحان با آینده نگری امکان استفاده از موشکهای هدایت شونده روسی را مد نظر داشته اند. ایران گفتگوهایی را برای تولید موتور پیشرفته روسی به نام RD-33 انجام داده است و گویا گفتگو هایی نیز در زمینه تولید تحت امتیاز نمایشگرهای چند منظوره ساخت روسیه در جریان است. این هواپیما که اولین نمونه آن سال قبل ساخته شد، قرار است که دو سال دیگر، با نقش نظامی یا آموزشی، وارد خدمت نیروی هوایی شود. به هر روی شفق گام تحسین برانگیزی در صنایع هوایی ایران به حساب آمده و طراحی و ساخت آن موجب افتخار و سربلندی ایرانیان است.